Wanneer is een vlekje op je huid verdacht?
Dit moet je weten over melanoom en andere vormen van huidkanker
Een melanoom is een vorm van huidkanker die ontstaat uit pigmentcellen (melanocyten). Deze cellen bevinden zich in de opperhuid en geven kleur aan de huid, het haar en de ogen.
Melanomen maken vaak nog pigment aan en zien er daarom meestal donkerbruin of zwart uit. Toch zijn niet alle melanomen donker van kleur. Sommige zijn gedeeltelijk of volledig kleurloos en kunnen roze, rood of huidkleurig lijken.
Een melanoom kan ontstaan in een bestaande moedervlek, maar ook op een plaats waar voordien geen moedervlek aanwezig was.
Waar komen melanomen voor?
Een melanoom kan overal op het lichaam ontstaan, ook op plaatsen die weinig of nooit zonlicht krijgen. Toch komen melanomen vaker voor op huidzones die regelmatig aan uv-straling worden blootgesteld:
- bij mannen ontstaan melanomen vaker op de rug en borstkas
- bij vrouwen komen ze vaker voor op de benen
- ook het gezicht, de hoofdhuid en de hals zijn veel voorkomende locaties.
ABCDE-regel
Een melanoom kan zich ontwikkelen op de ‘gave’ huid, zonder bestaande pigmentvlekken of vanuit een bestaande moedervlek. Bij een melanoom kan je bepaalde kenmerken zien. We vatten ze samen in de ABCDE-regel:
Asymmetrie
Een asymmetrische vorm, onregelmatig in grootte, vorm of dikte
Border
De contouren van de vlek zijn of worden grillig en ‘landkaartachtig’
Color
Eerst vaak erg donker, daarna verschillende kleuren door elkaar, onregelmatig verdeeld (licht- of donkerbruin, rood, blauwig, zwart, …)
Diameter
Een diameter groter dan 5 à 6 mm
Evolutie
Het letsel verandert op korte tijd van uitzicht, grootte, kleur en dikte
Welke andere huidkankers komen vaak voor?
Basaal cel carcinoom, of basocellulair epithelioom (BCC)
Een baso (BCC) is de meest voorkomende vorm van huidkanker. Het ontstaat uit cellen in de onderste laag van de opperhuid (de basale cellaag). Een BCC groeit meestal langzaam en zaait slechts uitzonderlijk uit naar andere delen van het lichaam. Zonder behandeling kan het echter wel dieper doorgroeien en schade veroorzaken aan de omliggende huid en weefsels
Spinocellulair carcinoom, of spinocellulair epithelioom (SCC)
Een spino (SCC) is de op één na meest voorkomende vorm van huidkanker. Het ontstaat uit huidcellen in de opperhuid die langdurig zijn blootgesteld aan uv-straling van zonlicht of zonnebanken. Een SCC groeit meestal sneller dan een basaalcelcarcinoom. Hoewel uitzaaiingen niet vaak voorkomen, is het risico hierop groter dan bij een basaalcelcarcinoom. Daarom is een tijdige diagnose en behandeling belangrijk.
Deze twee bovenstaande vormen van huidkankers verschillen sterk van melanomen:
- ze gaan niet uit van de pigmentcellen, maar van de cellen in de opperhuid
- komen veel vaker voor dan melanomen
- maken ongeveer 90% van de huidtumoren uit
- komen vooral voor bij mensen op oudere leeftijd
Melanomen kunnen agressief zijn
Melanomen verdienen bijzondere aandacht
Melanomen vertegenwoordigen ongeveer 10% van alle huidkankers, maar veroorzaken het merendeel van de ernstige gevallen van huidkanker.
In vergelijking met basaalcelcarcinomen (BCC) en spinocellulaire carcinomen (SCC) hebben melanomen een grotere kans om door te groeien naar diepere huidlagen en zich uit te breiden naar andere delen van het lichaam. Daarom is het belangrijk om een melanoom zo vroeg mogelijk op te sporen. Wanneer een melanoom in een vroeg stadium wordt ontdekt, is de behandeling vaak eenvoudiger en zijn de vooruitzichten doorgaans gunstiger.
Waarom focust SPOTWATCH op melanomen?
SPOTWATCH helpt bij het opvolgen van moedervlekken en andere pigmentletsels in de tijd. Omdat veranderingen vaak een van de eerste tekenen zijn van een melanoom, kan regelmatige opvolging bijdragen aan een vroegere detectie.
Een nieuwe of veranderende moedervlek verdient altijd aandacht. Vroege detectie kan een groot verschil maken.
Wie loopt een verhoogd risico op het ontwikkelen van melanomen?
Een melanoom kan bij iedereen ontstaan. Sommige mensen hebben echter een hoger risico en doen er goed aan hun huid regelmatig te controleren.
-
Je hebt een lichte huid.
Mensen met een lichte huid, blond of rood haar, lichte ogen en huid die snel verbrandt in de zon hebben een hoger risico op het ontwikkelen van een melanoom. -
Je hebt veel moedervlekken.
Heb je meer dan 100 moedervlekken of meerdere atypische (onregelmatige) moedervlekken? Dan is de kans op het ontstaan van een melanoom groter. Bovendien wordt het moeilijker om veranderingen tijdig op te merken. -
Je hebt zelf al huidkanker gehad of het komt voor in je familie.
Mensen die eerder een melanoom of een andere vorm van huidkanker hebben gehad, lopen een verhoogd risico om opnieuw huidkanker te ontwikkelen.
Hebben één of meerdere van je naaste familieleden (ouders, broer, zus of kind) een melanoom gehad? Dan kan er sprake zijn van een erfelijke aanleg. -
Je bent veel blootgesteld aan uv-straling.
Uv-straling is de belangrijkste vermijdbare risicofactor voor huidkanker. Het risico verhoogt wanneer:
* je vaak buiten werkt of veel tijd buiten doorbrengt
* je regelmatig buiten sport, tuiniert,...
* je herhaaldelijk bent verbrand door de zon
* je op jonge leeftijd ernstige zonnebrand hebt gehad
* je gebruik maakt of hebt gemaakt van een zonnebank -
Je immuunsysteem is verzwakt
Mensen die afweeronderdrukkende medicatie gebruiken hebben een verhoogd risico op huidkanker. Ook bepaalde aandoeningen die het immuunsysteem verzwakken kunnen het risico verhogen. -
Je bent ouder
Een melanoom kan op elke leeftijd voorkomen, maar het risico neemt toe met de leeftijd.
Wat moet je weten over huidkanker?
01
De meest voorkomende vorm van kanker
Huidkanker is de meest voorkomende vorm van kanker in België. Ongeveer 1 op de 5 Belgen krijgt voor de leeftijd van 75 jaar te maken met een vorm van huidkanker. [1]
02
Het aantal gevallen blijft stijgen
Het aantal mensen met huidkanker en melanoom stijgt al jaren. Experts verwachten dat de impact van huidkanker de komende jaren verder zal toenemen. [1,2]
03
Vroege detectie maakt een groot verschil
Huidkanker is vaak zichtbaar op de huid. Regelmatige controle helpt om verdachte letsels sneller te ontdekken; een vroege diagnose verhoogt de kans op een succesvolle behandeling aanzienlijk.
[1] Stichting tegen Kanker, 2021
[2] Belgian Cancer Registry, 2018
Sterke toename van melanoom
Het aantal melanomen neemt al jaren toe in België. Jaarlijks krijgen ongeveer 4.300 Belgen de diagnose melanoom. Wanneer een melanoom vroeg wordt ontdekt, zijn de behandelingsmogelijkheden doorgaans gunstiger. Daarom zijn regelmatige huidcontrole en aandacht voor nieuwe of veranderende moedervlekken belangrijk.[1]
[1] Stichting tegen Kanker, 2021